Uluslararası Enerji Ajansı’ndan alınan verilere göre küresel sera gazı salımları 2018 yılında tarihteki yeni zirve değerine ulaşmıştır. İklim krizinin etkilerinin son derece hızlı bir şekilde arttığı 2019 yılı itibariyle, yeni maksimum değerini gören karbon salımlarınının azaltılması artık hükümetler, bireyler ve özel sektör için bir zorunluluk haline gelmesi gerekmektedir. Böylesi bağlayıcı tedbirler Dünya’nın farklı bölgelerinde piyasa temelli uygulamalar başta olmak üzere üzere denenmektedir. Öyle ki Dünya Bankası tarafından senelik yayınlanan Karbon Fiyatlandırması Durum ve Eğilimleri Raporu’nun 2019 sayısında küresel çapta, karbon salımlarını azaltmak amacı ile uygulanan 57 adet karbon fiyatlandırma mekanizamasının olduğunun altı çizilmiştir. Bu mekanizmalar katılımın zorunlu olduğu (ETS, karbon vergisi gibi) ve zorunlu olmadığı (gönüllü karbon piyasası gibi) pratiklerden oluşmaktadır. 

Karbon salımlarının denkleştirilmesi bu mekanizmalar arasındaki zorunlu olmayan piyasa temelli tedbirler arasında incelenmektedir. Özellikle, Türkiye gibi zorunlu karbon fiyatlandırma uygulaması yürütmeyen ülkelerde, piyasa temelli karbon azaltımı pratiklerine dahil olmak çoğunlukla karbon salımlarını denkleştirme ile mümkün olmaktadır. Tabi halihazırda piyasa temelli zorunlu karbon azaltımı tedbiri olan ülkelerde de denkleştirme mekanizmaları kullanılmaktadır. Peki karbon emisyonu denkleştirme mekanizmaları nasıl çalışır? 

Bu makalede Türkiye’de sera gazı emisyonu azaltımının sağlanması bağlamında kurumların ve bireylerin karbon denkleştirme mekanizmaları ile nasıl rol aldığı incelenmiştir. 

Karbon kredileri nedir?

 

Karbon kredileri, sera gazı emisyonu azaltımı yapan bir faaliyetin yaptığı her bir ton CO2 eşd sera gazı azaltımını tebliğ etmek için kullanılan emisyon azaltımı  birimleridir. Bu krediler literatüre Onaylanmış Emisyon Azaltım Birimi (Verified Emission Reduction- VER) olarak geçmişlerdir. Karbon denkleştirme sertifikaları olarak da bilinen bu kredilerin temsil ettiği sera gazı emisyonu azaltımı tanımı, eşdeğer kapasitede sera gazı emisyonu yapılan bir faaliyet referans alarak yapılmaktadır. 

Karbon kredileri (sertifikaları) aşağıdaki kategorilerde farklı sera gazı türleri (CO2, CH4, N2O gibi) azaltımı yapan projeler tarafından kazanılmaktadır:

  • Tarım
  • Kimyasal proses/ endüstriyel üretim
  • Enerji verimliliği/ yakıt değişimi
  • Ormancılık ve arazi kullanımı
  • Ev cihazları
  • Yenilenebilir enerji
  • Ulaşım
  • Atık bertarafı

Görsel: Carbon Tanzania

 

Karbon kredilerinin oluşturulması basit bir örnekle açıklanabilir. Örneğin, bir rüzgâr enerjisi santrali projesi 45 MW kapasite ile elektrik üretiyor olsun. Eğer aynı kapasitede (45 MW) elektrik üretimi bir fosil yakıt santrali projesi ile gerçekleştirilmiş olsaydı bu üretim faaliyetinden belirli bir zaman aralığında 95 bin ton CO2 eşd sera gazı salımı olacaktı. İşte belirlenen ilgili zaman aralığında, Rüzgâr Enerjisi Santrali Projesi’nin yapmadığı emisyon miktarı, bu projenin negatif emisyon miktarı olarak ifade edilmekte ve sertifikalandırma işlemi her negatif ton emisyon başına yapılmaktadır. Yani bu durumda Rüzgâr Enerji Santrali Projesi 95 bin adet VER sertifikası kazanabilir.  

Türkiye’de sera gazı emisyonu azaltımı yapan projeler, karbon kredilerini Verified Carbon Standard (VCS) ve Gold Standard isimli iki kuruluş vasıtasıyla alabilmektedir. Bu projeler sertifikasyon süreçlerini kendileri yürütebileceği gibi bir karbon danışmanı kurum aracılığı ile de sertifikalandırma sürecini koordine edebilmektedir. Bu kapsamda, Life Enerji Karbon Müdürü İklim Şahin’in 2017 yılında yayınlanmış olduğu makaleden alınan verilere göre ise Türkiye’de gönüllü karbon projelerinin % 35’i Life Enerji tarafından yürütülmektedir. Gold Standard, Mayıs 2019’da yayınladığı aylık bülteninde 2006 yılından bu yana 100 milyon CO2 eşd sera gazı emisyonu yaptığını ve 100 milyonuncu karbon kredisini Life Enerji’nin yürüttüğü Silivri Rüzgar Enerjisi Santrali Projesi’nin aldığını belirtmiştir. (Tosun, 2019). 

 

Karbon salımlarımı nasıl denkleştiririm?

 

Sera gazı (karbon) salımı yapan kuruluşlar karbon salımlarını denkleştirmek için öncelikle Sera Gazı Protokolü uyarınca belirlenmiş Kapsam 1, Kapsam 2 ve Kapsam 3 emsiyonlarını hesaplamaları gerekmektedir. Denkleştirme kapsamında Kapsam 1 ve Kapsam 2 emisyonlarının dahil edilmesi gereklidir. Daha sıkı bir azaltım politikası yürütmek isteyen kuruluşlar Kapsam 3 emisyonlarını da hesaplayıp denkleştirmeye dahil edebilir.

Sera gazı (karbon) salımlarını denkleştirmek isteyen kuruluşlar, VER kredisi (sertifikası) sahibi kuruluşlardan karbon kredilerini satın alabilirler. Böylece, karbon salımlarını denkleştirmiş olurlar. Eğer makalenin önceki bölümlerinde verilmiş olan örneğe geri dönecek olursak; örneğin yıllık sera gazı emisyonunu hesaplamış ve bu emisyonların bir kısmını denkleştirmek isteyen firmalar bu miktara denk düşecek karbon sertifikalarını bahsi geçen rüzgar enerjisi santralinden satın alabilirler. Google, Levi’s, Starbukcs gibi birçok dünyaca ünlü firma düzenli olarak senelik karbon salımlarını denkleştirmektedir. 

Toplam sera gazı emisyonunu kapsayacak şekilde karbon kredisi satın alan kuruluşlar karbon nötr olurlar. Örneğin, Life Enerji, Ecofys, Future Camp, Vivid Economics ve Ricardo tarafından yürütülen Karbon Piyasalarına Hazırlık Ortaklığı (Partnership for Market Readiness- PMR) Projesi’nin Aralık 2018’de düzenlenmiş 1. Faz Kapanış ve 2. Faz Açılış Töreni dolayısıyla yapılan sera gazı emisyonları Akfen Yenilenebebilir Enerji’nin karbon kredileri kullanılarak nötrlenmiştir. 

PMR Projesi 1. Faz Kapanış ve 2. Faz Açılış Töreni’nde, etkinlik karbon ayak izinin denkleştirildiğini tebliğ etmek için bastırılmış tanıtım materyali. 

Life Enerji’nin Rolü

 

Şirketimiz, iklim değişiikliği ve gönüllü karbon piyasalarında 9 yıllık deneyimi ve yenilenebilir enerji piyasalarında 12 yıllık deneyimi ile aşağıdaki konularda faaliyet gösteren Ankara merkezli bir karbon danışmanlığı firmasıdır:

  • İklim değişikliği stratejileri
  • Emisyon ticaret sistemleri
  • Sera gazı emisyonlarının izlenmesi, raporlanması ve doğrulanması (İRD)
  • Karbon azaltım projeleri (Gold Standard, Verified Carbon Standard, Social Carbon)
  • Karbon ayak izi hesaplama ve nötrleme
  • Lisanssız elektrik üretim projeleri geliştirme

Türkiye’de bahsi geçen Gold Standard karbon azaltım projelerinden ilki Life Enerji tarafından kredilendirilmiş olup, 100’den fazla yenilenebilir enerji santrali projesi Life Enerji’den danışmanlık hizmeti almaktadır. Bu kapsamda, Türkiye’de en geniş karbon kredisi portföyü yine firmamıza aittir.

Sektör gözetmeksizin, kuruluşların karbon ayak izinin hesaplanmasında ve denkleştirilmesinde (nötrleme/offsetting) Life Enerji olarak tecrübeli ekibimizle karbon danışmanlığı vermekteyiz. Bu hususta, kuruluşların karbon ayak izini denkleştirmek adına kuracağımız olası bir iş birliği halinde kullanacağımız karbon kredilerini içeren portföyümüz hakkında detaylı bilgi almak için oguz.tosun@lifeenerji.com veya info@lifeenerji.com adresleri üzerinden bize ulaşabilirsiniz. 

 

KAYNAKÇA

 

https://www.iea.org/geco/emissions/ 

Türkiye’de Gönüllü Karbon Piyasaları

http://lifeenerji.com/genel/100-milyonuncu-karbon-kredisi-life-enerjiden/

Yorum Ekle

Mail adresiniz yayınlanmayacaktır. * ile işaretli alanlar zorunludur.